Glossary
Een onderzoek uit 2009 toont aan dat het afsluiten van één taak en het openen van een andere niet volledig je aandacht meeneemt. Een deel daarvan blijft achter, en die rest blijft meetbaar van invloed op wat je daarna doet.
In 2009 publiceerde onderzoeker Sophie Leroy een studie waarin ze een ogenschijnlijk simpele vraag stelt: waarom is het zo lastig om mijn werk goed te doen direct nadat ik op een andere taak ben overgestapt? Haar experimenten lieten deelnemers eerst aan één taak werken, daarna aan een tweede, losstaande taak die concentratie vereiste. De consistente bevinding: mensen presteerden significant slechter op de tweede taak wanneer de eerste onafgemaakt was, alsof een deel van hun aandacht niet mee is gegaan bij de switch.
Leroy noemde die achterblijvende aandacht “attention residue”, en de paper, gepubliceerd in Organizational Behavior and Human Decision Processes, wordt sindsdien meer dan 500 keer geciteerd. Het centrale idee herschrijft wat een taakwisseling precies kost: het is niet alleen de tijd om te heroriënteren, het is een echte cognitieve carryover, een stukje van je geest dat nog met het oude probleem bezig is terwijl je met het nieuwe bezig zou moeten zijn.
Haar onderzoek toonde aan dat het effect niet uniform is en het meest uitgesproken is onder specifieke omstandigheden: wanneer de eerste taak onafgemaakt was, wanneer er tijdsdruk was, of wanneer het een emotionele lading had. Een taak die je netjes afrondt en sluit laat relatief weinig rest achter. Een taak waar je tijdens het denkwerk uitgetrokken wordt of waar je angst voor hebt, laat aanzienlijk meer achter.
Verwacht je een haaste terugkeer, dan wordt het nog erger. Als een deel van je al verwacht dat je later terug moet naar de onderbroken taak, vergroot die verwachting op zich de rest en houdt het meer aandacht eraan vast, in plaats van dat het vervaagt.
Een telefooncheck is net zo'n taakwisseling als elke andere, en volgens Leroy's bevindingen is een onopgeloste versie precies het soort rest dat achterblijft. Een bericht dat je leest maar niet beantwoordt, een feed die je door scrollt maar niet afrondt, een melding die een vraag oproept die je niet hebt beantwoord — dit lijken korte onderbrekingen maar functioneren als onvolledige taken op dezelfde manier als een onafgemaakte werkopdracht.
Daarmee kost een 30-seconden telefoontje significant meer dan 30 seconden. De tijd op de telefoon is de zichtbare kostenpost. De rest die achterblijft, een deel van je aandacht dat nog verwerkt wat je zag, is de kostenpost die daarna verschijnt in het werk dat je terugpakt.
Sociale feeds zijn in het bijzonder zo gebouwd dat ze nooit afvoelen, er is geen ondergrens of natuurlijk afrondingspunt zoals bij een afgerikte e-mail of een gesloten document. Volgens Leroy's kader is dat bijna een worst-case situatie voor rest: een taak die altijd technisch onvoltooid is, die je altijd halverwege laat terwijl je aan iets anders bezig bent.
Dat is een belangrijk deel van waarom terugkeren naar werk na een social-media-check vaak vager aanvoelt dan terugkeren nadat je bijvoorbeeld een kop koffie hebt gezet. Koffie heeft een duidelijk eindpunt. De feed heeft dat niet, en ook de korte mentale draad die hij achterlaat niet.
De eigen aanbevelingen van Leroy richten zich op het afmaken van taken voordat je overschakelt, of bewust de volgende stap plannen voordat je stopt, wat beiden rest vermindert. Geen van beide strategieën helpt echter bij een reflexmatige telefoontje, want de switch was immers niet gepland.
Fella beperkt het aantal beschikbare switches door geselecteerde apps standaard te blokkeren, zodat er geen reflexiviteitsoptie binnen één tik staat. Eén 5-minuten noodontgrendeling per sessie dekt een echte behoefte, en de blokkade keert automatisch terug als het venster eindigt.
Aandachtsresidu is een term bedacht door onderzoeker Sophie Leroy in een studie uit 2009, die beschrijft hoe een deel van iemands cognitieve capaciteit gericht blijft op een vorige taak nadat diegene is overgestapt naar een nieuwe, wat de prestaties op de nieuwe taak schaadt.
Sophie Leroy, nu hoogleraar aan de University of Washington Bothell, introduceerde het concept in haar paper uit 2009 'Why Is It So Hard to Do My Work? The Challenge of Attention Residue When Switching Between Work Tasks', gepubliceerd in Organizational Behavior and Human Decision Processes.
Leroy's onderzoek toonde aan dat het effect het sterkst is wanneer de vorige taak onafgemaakt was, onder tijdsdruk stond, of emotioneel betrokken was, en wanneer iemand verwacht er later snel naar terug te moeten keren.
Een snelle telefooncheck is zelf ook een taakwissel, en als het gaat om een onopgeloste draad, een notificatie die je niet volledig hebt afgehandeld, of een gesprek dat je halverwege hebt gelaten, kan dat zijn eigen residu achterlaten op het werk waar je naar terugkeert.
Fella houdt geselecteerde apps standaard geblokkeerd, wat het aantal taakwissels vermindert dat in de eerste plaats residu kan veroorzaken. Één noodontgrendeling van 5 minuten per sessie dekt een echte behoefte, en de blokkering keert automatisch terug zodra die eindigt.
Fella blocks the apps that pull you away,
and gives you one 5-minute unlock per session.
